TARİHİ

Peyzaj ekolojisine yön veren 2 ekolden bahsedilmektedir;

Avrupa ekolü;  neredeyse ekoloji kadar eski bir tarihi vardır, coğrafya tabanlıdır, uzaktan algılama teknolojisindeki yeniliklerle gelişmiştir, peyzajların kültürel değerleri gibi insan kaynaklı çalışmalara önem verilir, alan kullanım planlamasına veri oluşturur. Bu grubun temsilcileri; Carl Troll, Izaak Zonneveld, Richard Forman, vd. Genellikle üniversitelerin peyzaj mimarlığı, planlama ve tasarım bölümlerinde öğretilmektedir.

Amerikan ekolü; daha yenidir, Frank Golley ve Richard Forman her ne kadar Amerikan ekolünde sayılsalarda daha ziyade Avrupa ekolünü benimsemişlerdir. Bu ekoldeki çalışmalar daha ziyade niceliksel methodlara dayanmaktadır. Çalışmalarda mekansal istatistik, CBS ve uzaktan algılama kullanılırkan peyzajların kültürel ve sosyal değerleri ve çoğu zaman insan faktörü göz ardı edilmiştir. Daha ziyade doğal alanlar ya da milli parklar gibi korunan alanlar değerlendirilmiştir. Bu grubun temsilcilieri; Frank Golley, John Wiens, Robert V. O’Neill, Robert H. Gardner, vd. Çoğunlukla biyoloji ve doğal kaynak yönetimi bölümlerinde öğretilmektedir.

Bunun dışında peyzaj ekolojisi literatürüne çalışmalarıyla yöne veren isimler arasında Jack Ahern, Lenore Fahrig, Almo Farina, Eric Gustafson, Richard Hobbs, Louis Iverson, Jianguo Liu, Bruce Milne, David Mladenoff, Joan Nassauer, Zev Naveh, Paul Opdam, Jianguo Wu sayılabilir.

Peyzaj ekolojisine hangi ekolden yaklaşılırsa yaklaşılsın aslında mekansal desenler ve heterojenlik,  geniş ölçekte çalışmak ve zamansal/mekansal ilişkileri ele almak temel disiplinleridir: peyzajın karakteristiği nedir, lekelerin orijini nedir, bu lekelerin zamansal değişimi nasıl gerçekleşmiştir, bu lekeler mozaikte neden önemlidir ve insanlar bu lekeleri nasıl yönetir sorularına cevap aramaktadır.

Ekolojik disiplinler genellikle biyotadaki desenleri oluşturan süreçlere önem verirken, peyzaj ekolojisi bu desenlerin ekolojik süreçleri nasıl etkilediğini konu edinmiştir. Bu nedenle bazıları peyzaj ekolojisini çevre bilimleri çalışmalarında; biyoloji, coğrafya ve sosyal bilimleri birbirine bağlayan disiplinler arası bir köprü olarak tariflemektedir.

Alman biyocoğrafyacı Carl Troll (1939) “peyzaj ekolojisi” terimini ilk kullanandır. Troll Avrupa ekolünün öncülerindendir. Troll peyzajı insanların yaşadığı ortamdaki mekansal ve görsel bütünlük olarak tanımlamıştır. Zaman içinde bölgesel coğrafya ve botanik bilimlerindeki (sınıflama, terminoloji) gelişmelerle peyzaj ekolojisi de gelişmiş ve enerjisini insanların peyzajı nasıl algıladığına çevirmiştir.

Avrupa ekolü nispeten küçük ölçekleri çalışırken Amerika ekolünde çok daha büyük çalışma ölçekleri kullanılmıştır. 60lar ve 70 lerde ekologlar ve coğrafyacılar ekosistem çalışmalarında insan algısına önem vermeye başlamışlardır. 1983’de gerçekleşen Allerton Park Çalıştayı bu ekoldeki çalışmalara yön veren bir mihenk taşı olarak değerlendirilmektedir. Bu çalıştayda peyzajı ve ekolojiyi bütünleştiren alanlara odaklanılmıştır: mekansal desenler ve ekolojik süreçler; mekansal ve zamansal ölçek kavramları; heterojenliğin değişimler ve rahatsızlığa olan etkileri; değişen lekeler; ve doğal kaynak yönetimi. Risser’a (1995) göre Allerton Park Çalıştayı’nda peyzaj ekolojisi

The 1983 Allerton Park Workshop served as the organizational moment for this fledgling science in America. It focused on areas that unite landscape and ecology: spatial pattern and ecological process; spatial and temporal scales; the effect of heterogeneity on fluxes and disturbance; changing patterns; and a framework for natural resource management. As Rissert noted, the definition of landscape ecology crafted at the workshop focused on the variety of components occurring through space: “Landscape ecology considers the development and dynamics of spatial heterogeneity, spatial and temporal interactions and exchange across heterogeneous landscapes, influences of spatial heterogeneity on biotic and abiotic processes, and management of spatial heterogeneity.”

 

Risser, P.G. 1995. The Allerton Park workshop revisited – a commentary. Landscape Ecology 10: 129-132.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s